Bouwgeschil: welke procedure past bij uw zaak?

Een bouwproject verloopt zelden precies volgens planning. Een oplevering loopt vertraging op, er ontstaat discussie over meerwerk, verborgen gebreken komen aan het licht of facturen blijven onbetaald. Wanneer partijen er onderling niet meer uitkomen, rijst al snel de vraag: welke juridische procedure is nu eigenlijk de juiste?

Veel opdrachtgevers én aannemers denken direct aan een rechtszaak. Toch is procederen lang niet altijd de beste of snelste oplossing. Afhankelijk van de aard van het geschil kan een kort geding, een bodemprocedure, arbitrage, een deskundigenonderzoek of zelfs conservatoir beslag de meest effectieve route zijn.

In deze blog leggen de specialisten van Avinci Advocaten uit welke mogelijkheden er zijn en welke afwegingen u daarbij kunt maken.

Praktijksituaties die wij regelmatig tegenkomen

Bouwgeschillen ontstaan in allerlei situaties. Zo begeleiden wij regelmatig ondernemers die vinden dat een aannemer het werk niet volgens afspraak heeft uitgevoerd. Ook zien wij aannemers die wachten op betaling van omvangrijke facturen, terwijl de opdrachtgever zich beroept op vermeende gebreken.

Andere veelvoorkomende situaties zijn:

• discussie over meer- of minderwerk;
• vertraging bij de oplevering;
• verborgen gebreken na oplevering;
• schade aan een gebouw of installatie;
• een aannemer die zijn werkzaamheden plotseling staakt;
• een opdrachtgever die betaling opschort.

Iedere situatie vraagt om een andere juridische aanpak. Juist daarom is het belangrijk om vooraf goed te beoordelen welke procedure het meeste resultaat oplevert.

Niet ieder bouwgeschil vraagt om een rechtszaak

Een veelgemaakte fout is dat partijen zich direct richten op de inhoud van het conflict, terwijl de keuze van de procedure minstens zo belangrijk is.

Moet u snel handelen omdat de bouw stilligt? Dan is een kort geding mogelijk effectiever dan een uitgebreide bodemprocedure.

Wilt u vooral duidelijkheid over technische gebreken? Dan kan een onafhankelijk deskundigenonderzoek juist de sleutel zijn.

En wanneer een contract verwijst naar de Raad van Arbitrage voor de Bouw, is de gewone civiele rechter soms niet eens bevoegd.

Een goede processtrategie begint daarom met de vraag: wat wilt u uiteindelijk bereiken?

Wanneer kiest u voor een kort geding?

Een kort geding is bedoeld voor spoedeisende situaties.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een bouwproject dat volledig stil ligt;
• een dreigende sloop;
• een oplevering die onmiddellijk moet plaatsvinden;
• een opdrachtgever die zonder goede reden geen toegang tot het werk verleent.

De voorzieningenrechter kan relatief snel een voorlopige beslissing nemen. Dat maakt een kort geding aantrekkelijk wanneer tijd een doorslaggevende factor is.

Houd er wel rekening mee dat het om een voorlopige voorziening gaat. Soms volgt daarna alsnog een bodemprocedure.

Wanneer is een bodemprocedure beter?

Niet ieder geschil leent zich voor een snelle beslissing.

Bij ingewikkelde bouwgeschillen is vaak uitgebreid onderzoek nodig naar contracten, technische rapporten, e-mails en verklaringen van betrokkenen.

In een bodemprocedure is daarvoor meer ruimte. De rechter kan deskundigen benoemen, getuigen horen en alle juridische aspecten zorgvuldig beoordelen.

Vooral bij grote financiële belangen is een bodemprocedure vaak de meest geschikte route.

Arbitrage in de bouw

Binnen de bouwsector kiezen partijen regelmatig voor arbitrage.

Veel aannemingsovereenkomsten bevatten namelijk een arbitragebeding waarin is afgesproken dat geschillen worden behandeld door de Raad van Arbitrage in Bouwgeschillen.

Een voordeel hiervan is dat arbiters vaak beschikken over specialistische kennis van bouwprojecten en technische vraagstukken.

Of arbitrage in uw situatie verplicht is, hangt af van de inhoud van de overeenkomst.

Een deskundige kan veel duidelijk maken

Niet ieder bouwgeschil draait om juridische vragen.

Vaak ontstaat discussie over de technische kwaliteit van het uitgevoerde werk.

• Is een constructie veilig?
• Zijn de gebreken werkelijk veroorzaakt door de aannemer?
• Is sprake van normale slijtage of van een uitvoeringsfout?

In dergelijke gevallen kan een onafhankelijk deskundigenonderzoek veel duidelijkheid bieden.

Een deskundigenrapport vormt bovendien vaak een belangrijk bewijsstuk tijdens onderhandelingen of een gerechtelijke procedure.

Wanneer is conservatoir beslag verstandig?

Soms is het niet alleen belangrijk om gelijk te krijgen, maar ook om ervoor te zorgen dat er na een gewonnen procedure daadwerkelijk iets te verhalen valt.

Bij een bouwgeschil kan conservatoir beslag daarom een belangrijke rol spelen. Daarmee kan onder voorwaarden al vóór de hoofdprocedure beslag worden gelegd op bijvoorbeeld een bankrekening, woning of andere bezittingen van de wederpartij. Hiervoor is toestemming van de voorzieningenrechter nodig en bij een beslagprocedure is een advocaat verplicht. Na het leggen van beslag moet vervolgens een hoofdprocedure worden gestart.

Beslag is echter geen standaardmaatregel. Het kan de wederpartij financieel ernstig beperken en brengt ook risico’s met zich mee. Als achteraf blijkt dat het beslag onterecht was en daardoor schade is ontstaan, kan de beslaglegger daarvoor aansprakelijk worden gehouden.

De vraag is daarom niet alleen: “Kan ik beslag leggen?” maar vooral: “Is beslag in mijn situatie verstandig?”

De economische afweging: wat is het geschil werkelijk waard?

Een juridische procedure draait uiteindelijk niet alleen om gelijk krijgen. Het gaat ook om tijd, kosten en het resultaat dat u ermee kunt bereiken.

Stel dat u een vordering van € 30.000 heeft op een aannemer. Een uitgebreide procedure kan dan financieel een heel andere afweging zijn dan wanneer het gaat om een geschil van € 500.000.

Ook bij een groot financieel belang kan procederen soms onverstandig zijn. Misschien is het bewijs zwak, is de wederpartij nauwelijks verhaalbaar of is een praktische oplossing mogelijk die sneller tot resultaat leidt.

Andersom kan een relatief beperkt bouwprobleem grote gevolgen hebben wanneer de bouw daardoor maanden stilligt. Dan kan snelheid belangrijker zijn dan de hoogte van de oorspronkelijke vordering.

Een goede advocaat kijkt daarom niet alleen naar de juridische kansen, maar ook naar de economische werkelijkheid.

Kort geding, bodemprocedure, arbitrage of eerst een deskundige?

De juiste procedure hangt af van wat u wilt bereiken.

Heeft u vooral snelheid nodig? Dan kan een kort geding geschikt zijn. De voorzieningenrechter kan in een spoedeisende zaak snel een voorlopige beslissing geven. Een kort geding levert echter geen definitief oordeel over het geschil op.

Is uitgebreid bewijs nodig of draait het om een ingewikkeld technisch conflict? Dan kan een bodemprocedure meer ruimte bieden.

Staat in uw overeenkomst een arbitragebeding? Dan moet worden bekeken of arbitrage de aangewezen route is.

En als de discussie vooral draait om de technische kwaliteit van het werk, kan een deskundigenonderzoek een belangrijke eerste stap zijn.

Soms is de beste strategie zelfs een combinatie: eerst een deskundige, daarna onderhandelen en pas procederen als dat nodig blijkt.

Een bouwgeschil hoeft niet altijd te escaleren

Een procedure is een middel, geen doel.

In sommige situaties kan een goed voorbereid overleg tussen partijen meer opleveren dan een langdurige rechtszaak. Zeker wanneer partijen na het conflict nog met elkaar verder moeten, kan een oplossing buiten de rechtszaal aantrekkelijk zijn.

Dat betekent niet dat u altijd moet schikken. Soms is procederen juist noodzakelijk om uw rechten veilig te stellen. De kunst is om vooraf goed te bepalen welke route het beste aansluit bij uw belangen.

Wat kunt u doen?

• Breng eerst uw juridische en financiële positie in kaart.
• Verzamel contracten, tekeningen, offertes, facturen en correspondentie.
• Laat technische gebreken zo nodig door een deskundige vastleggen.
• Bepaal of snelheid, bewijs of verhaal de belangrijkste prioriteit is.
• Laat vooraf beoordelen welke procedure het beste bij uw zaak past.

Persoonlijk advies van Mr. Hansen

“Bij een bouwgeschil wordt vaak snel geroepen: we gaan naar de rechter. Mijn advies is om eerst een stap terug te doen. Wat wilt u precies bereiken? Moet het werk worden hervat, wilt u betaling afdwingen, moet een gebrek worden vastgesteld of wilt u vooral voorkomen dat uw wederpartij zich aan verhaal onttrekt? Pas als dat duidelijk is, kunt u bepalen welke juridische route verstandig is. Een procedure die juridisch mogelijk is, is namelijk niet automatisch ook economisch de beste keuze.”

Meer weten over Mr. Arthur Hansen? Bekijk het profiel van Mr. Arthur Hansen.

Neem contact op

Heeft u een bouwgeschil en wilt u weten welke procedure het beste bij uw situatie past? Neem dan contact op met Avinci Advocaten.

Avinci Advocaten is al meer dan 20 jaar gevestigd in Rotterdam. Onze advocaten zijn eerlijk, betrouwbaar en hardwerkend, denken met u mee en nemen u zoveel mogelijk zorgen uit handen. Samen bekijken we welke aanpak het beste past bij uw zaak en zetten we ons in voor de best mogelijke oplossing. Samen gaan we de strijd aan!