Werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar: geen vergoeding

In het Nederlandse arbeidsrecht geldt een helder uitgangspunt. Wanneer een werkgever ernstig verwijtbaar handelt, kan de werknemer aanspraak maken op een billijke vergoeding. Wanneer een werknemer ernstig verwijtbaar handelt, vervalt in beginsel de transitievergoeding.

Maar wat gebeurt er wanneer werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding wordt toegekend?

Deze uitzonderlijke situatie komt voor in de rechtspraak en is juridisch uiterst relevant voor ondernemers en HR professionals. De financiële impact kan groot zijn, maar minstens zo belangrijk is de strategische les: rechters kijken integraal naar het gedrag van beide partijen. Wie zelf bijdraagt aan escalatie, loopt risico.

In deze blog leest u wat ernstig verwijtbaar handelen juridisch betekent, hoe de rechter oordeelt wanneer beide partijen steken laten vallen, en hoe u als werkgever voorkomt dat een arbeidsconflict uitmondt in verlies van vergoedingen of reputatieschade.

Wat is ernstig verwijtbaar handelen

Juridische definitie

Ernstig verwijtbaar handelen is gedrag dat zodanig in strijd is met de normen van goed werkgeverschap of goed werknemerschap dat voortzetting van het dienstverband niet van de andere partij kan worden gevergd.

De lat ligt hoog. Het moet gaan om uitzonderlijke situaties.

Kenmerkend zijn onder meer
• structurele schending van verplichtingen
• opzettelijk of bewust roekeloos gedrag
• ernstige vertrouwensbreuk
• weigering tot herstel van de arbeidsrelatie

Het begrip speelt een centrale rol bij ontbinding van de arbeidsovereenkomst door de kantonrechter.

Transitievergoeding en billijke vergoeding in het kort

Wat is een transitievergoeding

De transitievergoeding is een wettelijke vergoeding die de werkgever verschuldigd is bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst op initiatief van de werkgever of bij het niet verlengen van een tijdelijk contract.

De hoofdregel luidt
• de werknemer heeft recht op transitievergoeding
• behalve wanneer de beëindiging het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer

Meer over de uitzonderingen leest u in onze blog over transitievergoeding en uitzonderingen.

Wat is een billijke vergoeding

De billijke vergoeding is een aanvullende vergoeding die de rechter kan toekennen wanneer de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld.

Deze vergoeding heeft een corrigerend karakter en kan aanzienlijk oplopen, afhankelijk van de omstandigheden.

Voor verdieping verwijzen wij naar onze publicatie over billijke vergoeding bij ernstig verwijtbaar werkgeverschap.

Wanneer werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding

De kernvraag is wat er gebeurt wanneer beide partijen ernstig verwijtbaar hebben gehandeld.

In dat geval kan de rechter oordelen dat
• de arbeidsovereenkomst wordt ontbonden
• geen transitievergoeding wordt toegekend
• geen billijke vergoeding wordt toegekend

De redenering is dat beide partijen in overwegende mate hebben bijgedragen aan de verstoorde arbeidsrelatie. Compensatie is dan niet redelijk.

Hiermee bevestigt de rechtspraak dat ernstig verwijtbaar handelen geen eenzijdig begrip is. De rechter maakt een integrale afweging.

Hoe beoordeelt de rechter deze situaties

Bij de beoordeling kijkt de kantonrechter onder meer naar
• de aard en ernst van het gedrag van beide partijen
• de duur van het conflict
• pogingen tot mediation of herstel
• de mate waarin escalatie is voorkomen of juist versterkt
• de proportionaliteit van maatregelen

De toets is feitelijk en contextafhankelijk. Er bestaat geen automatische verrekening van verwijtbaarheid. Het gaat om een genuanceerde belangenafweging.

Recente uitspraken zijn te raadplegen via www.recht.nl.

Praktische situaties uit de rechtspraak

Hoewel iedere zaak uniek is, zijn er herkenbare patronen.

Escalatieconflict

Een werknemer weigert structureel instructies op te volgen. De werkgever reageert met buitensporige sancties zonder zorgvuldig onderzoek. Beide partijen verharden hun standpunt.

Verstoorde arbeidsrelatie

Een langdurig conflict waarin zowel werknemer als werkgever zich onprofessioneel uitlaten, mediation weigeren en elkaar publiekelijk in diskrediet brengen.

Integriteitskwestie

Een werknemer handelt onzorgvuldig met bedrijfsinformatie. De werkgever voert echter een gebrekkig onderzoek en schendt hoor en wederhoor.

In deze situaties kan de rechter concluderen dat werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding gerechtvaardigd is.

Financiële en strategische gevolgen voor ondernemers

Het uitblijven van een billijke vergoeding kan financieel gunstig lijken. Toch is voorzichtigheid geboden.

Wanneer een rechter vaststelt dat de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld, kan dit gevolgen hebben voor
• interne cultuur
• reputatie op de arbeidsmarkt
• toekomstige procedures
• mogelijke bestuurdersaansprakelijkheid

Arbeidsrecht is niet alleen juridisch, maar ook strategisch. Een procedure winnen zonder vergoeding betekent niet automatisch reputatiewinst.

Meer over strategische arbeidsrechtelijke keuzes leest u in onze blog over ontbinding van de arbeidsovereenkomst via de kantonrechter.

Hoe voorkomt u dat een conflict escaleert

Voorkomen is altijd beter dan procederen.

Belangrijke aandachtspunten zijn
• tijdige interventie bij spanningen
• consistente dossiervorming
• heldere communicatie
• onafhankelijke mediation
• juridische toetsing voorafgaand aan ontslag

Van werkgevers wordt extra zorgvuldigheid verwacht. U draagt verantwoordelijkheid voor een veilige en professionele werkomgeving.

Externe inzichten over werkgeversverantwoordelijkheid zijn onder meer te vinden via www.bedrijfsadvocaat.nl.

Featured snippet samenvatting

Wanneer werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding wordt toegekend, betekent dit dat
• beide partijen in hoge mate hebben bijgedragen aan het conflict
• de rechter geen aanleiding ziet voor financiële compensatie
• de arbeidsovereenkomst wordt ontbonden zonder aanvullende vergoeding

Dit is een uitzonderlijke maar juridisch relevante uitkomst.

FAQ Werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding

Wanneer vervalt de transitievergoeding

De transitievergoeding vervalt wanneer de beëindiging het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer.

Wanneer wordt een billijke vergoeding toegekend

Een billijke vergoeding wordt toegekend wanneer de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld.

Kan het voorkomen dat geen van beide vergoedingen wordt toegekend

Ja. Wanneer zowel werknemer als werkgever ernstig verwijtbaar hebben gehandeld, kan de rechter besluiten dat geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding wordt toegekend.

Is ernstig verwijtbaar handelen snel aangenomen

Nee. De wetgever heeft een hoge drempel beoogd. Het moet gaan om uitzonderlijke situaties.

Wat is de rol van mediation in de beoordeling

De rechter kijkt of partijen serieuze pogingen hebben gedaan om het conflict op te lossen. Het weigeren van mediation kan meewegen in het oordeel.

Conclusie Werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding

De situatie waarin werknemer en werkgever handelen ernstig verwijtbaar geen billijke vergoeding en geen transitievergoeding wordt toegekend, onderstreept dat arbeidsconflicten zelden zwart wit zijn.

Voor ondernemers betekent dit
• zorgvuldig handelen is cruciaal
• escalatie moet actief worden voorkomen
• dossieropbouw en proportionaliteit zijn doorslaggevend

Arbeidsrecht vraagt om juridische precisie én strategisch inzicht.

Wilt u voorkomen dat een arbeidsconflict uitmondt in een kostbare en reputatiegevoelige procedure? Of wordt u geconfronteerd met een ontbindingsverzoek waarin ernstig verwijtbaar handelen centraal staat?

Neem contact op met Avinci. Onze arbeidsrechtspecialisten adviseren u helder, doortastend en strategisch, zodat u juridisch sterk staat en escalatie voorkomt.