Wat betekent artificiële intelligentie voor de rechtspraak?

Wat betekent artificiële intelligentie voor de rechtspraak?

27 november 2019

Een uitgave van de Raad voor de rechtspraak over de invloed van big data en artificiële intelligentie (AI). Onder meer over mogelijke toepassingen van AI binnen de rechtspraak en de wijze waarop de rechtspraak het beste kan reageren op de niet te stoppen stroom aan data-gedreven innovaties. Wat betekent artificiële intelligentie voor de rechtspraak?

Toepassing van AI en algoritmen in de rechtspleging staat niet los van wat er breder binnen de overheid op dit gebied gebeurt. In EU-verband worden normen ontwikkeld voor het gebruik van AI, zoals via de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) en het Statement on Artificial Intelligence, Robotics and ‘Autonomous’ Systems (2018) van de European Group on Ethics in Science and New Technologies. De AVG raakt de toepassing van AI met name waar het gaat om geautomatiseerde AVG individuele besluitvorming. Het Statement is onderdeel van een bredere bezinning binnen de Europese Unie.

Op nationaal niveau is in diverse recente brieven en nota’s melding gemaakt van initiatieven die de Rijksoverheid ontplooit. Er gaat een heel proces aan vooraf van: gegevens (data) verzamelen, relevante feiten selecteren, verzamelde data analyseren, waarderen, interpreteren, duiden. Aan het eind van dit proces c.q. aan de top van de cognitieve piramide staat de uiteindelijke, eigenlijke beslissing. AI en algoritmen kunnen goede diensten bewijzen in de verschillende stadia van de totstandkoming van een beslissing. Bovendien kan AI worden ingezet om ondersteunende, administratieve en logistieke processen binnen de betrokken organisaties te versterken. En om burgers te bedienen bij het (laten) beslechten van geschillen op de manier die zij wensen, al dan niet met een beroep op een van overheidswege aangestelde rechter.

AI kan worden gebruikt om data te verzamelen, te analyseren, of toe te passen, dat wil zeggen: te interveniëren. Door de introductie van moderne ICT en het internet komen bijvoorbeeld zulke grote hoeveelheden data aan tekst, beeld en geluid beschikbaar, dat het op niet al te lange termijn voor mensen niet langer mogelijk zal zijn die allemaal nog handmatig te analyseren. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor opsporingsambtenaren of rechters. AI kan daarbij prima helpen en is daarvoor misschien zelfs wel noodzakelijk.  Hetzelfde geldt voor relevante jurisprudentie, wetgeving en literatuur: artificiële intelligentie kan rechters en andere juridische beslissers én ook justitiabelen en rechtshulpverleners helpen om snel en trefzeker de weg daarin te vinden. Ze kan trouwens ook de wetgever zelf helpen bij het maken van goede, dat wil zeggen: consistente, toegankelijke en effectieve, wetgeving.

Gebruik van AI voor andere, niet-inhoudelijke doeleinden

Naast het eigenlijke inhoudelijke beslissingsproces zijn er nog andere toepassingen van AI en algoritmen in de sfeer van de rechtspleging denkbaar. Deels zijn die ook al gerealiseerd of in ontwikkeling. Deze hebben betrekking op andere aspecten dan de inhoudelijke beslissing over een geschil. Te denken valt aan de bedrijfsvoering, de prioritering van zaken, het voorbereiden van zaken, het organiseren van tegenspraak. Ook bij die andere toepassingsmogelijkheden doen zich vragen en dilemma’s voor, onder meer op het punt van de transparantie – een van de kernwaarden van de rechtspraak.

In China zijn ze al verder en werken ze met Xiaofa: Xiaofa ziet er schattig uit – ongeveer zo groot als een kind met een wit shirt en een gele broek. Je hoeft er niet bang voor te zijn. Ze kent het antwoord op 40.000 rechtsvragen. Xiaofa is een robot. De president van de Chinese Hoge Raad heeft lokale rechtbanken gevraagd hun voordeel te doen met machine learning om rechters en partijen te helpen zaken op te lossen.

Wilt u meer weten over algoritmes in rechtspraak? Lees het hele verslag hier:

In een andere blog staat informatie over AVG waar alle ondernemers rekening mee moeten houden:

Autoriteit Persoonsgegevens moet met behoeften van (bijna) alle ondernemingen rekening houden

En wilt u als ondernemer meer weten op gebied van Big Data? Lees dan onderstaande blog eens ter info.

Wat moet er in een exitregeling staan over data?

Wat betekent artificiële intelligentie voor de rechtspraak en voor uw onderneming? U kunt advies inwinnen bij Avinci Advocaten,